Update: Bestuurlijke handhaving

Inwerktreding nieuwe Strafwetboek

In een eerder artikel dat wij schreven wezen wij al op de juridische problemen die de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek zou meebrengen voor de toepassing van de GAS-wet. Die onzekerheid is nu voorbij: op 30 april 2026 keurde de Kamer de aanpassingswet van o.a. de GAS-wet goed. De nieuwe regels treden in werking op 1 september 2026, gelijktijdig met het nieuwe Strafwetboek.

Wat verandert er concreet?

De GAS-wet verwees tot nu toe naar artikelen uit het oude Strafwetboek. Die verwijzingen worden nu vervangen door de overeenstemmende bepalingen uit het nieuwe Strafwetboek.

Sommige overtredingen uit het oude Strafwetboek werden weliswaar simpelweg niet overgenomen in het nieuwe. Het gaat onder meer om:

• het dempen van grachten, het uittrekken van hagen en het vernielen van afsluitingen (oud art. 545 Sw.);
• nachtlawaai (oud art. 561, 1° Sw.);en
• feitelijkheden zonder letsel of pijn (bv. aan iemands kledij trekken of iemands kledij bevuilen) (oud art. 563, 3° Sw.).

Vanaf 1 september 2026 zijn deze feiten geen gemengde inbreuken meer en kunnen ze dus niet langer strafrechtelijk vervolgd worden. Gemeenten die deze feiten via een GAS-sanctie willen blijven handhaven, moeten ze expliciet opnemen als zuiver administratieve inbreuk in hun politiereglement.

Wat moet uw gemeente doen vóór 1 september 2026?

De klok tikt. We sommen de te nemen stappen op:

1. Het politiereglement herzien
   Verwijzingen naar het oude Strafwetboek moeten worden vervangen. Bovendien moeten gemeenten een bewuste keuze maken over welke voormalige gemengde inbreuken zij willen blijven sanctioneren via de administratieve weg.
2. Het protocolakkoord met het parket aanpassen
   Ook de afspraken met het Openbaar Ministerie over de behandeling van gemengde inbreuken moeten in lijn worden gebracht met de nieuwe regelgeving. Als dit niet tijdig gebeurt, dan valt men automatisch terug op de regeling van artikel 23 van de GAS-wet.  In concreto verliest de gemeente zonder geldig protocolakkoord haar autonomie en initiatiefrecht. De handhaving wordt afhankelijk van de reactiesnelheid van het parket, met de kans op aanzienlijke vertragingen en in de praktijk een gedeeltelijk handhavingsvacuüm.
3. Intern afstemmen
   Alle betrokken partijen moeten weten welke feiten na 1 september nog via GAS kunnen worden gesanctioneerd en welke niet meer.

Vermijd een handhavingsvacuüm

Gemeenten die hun reglement niet tijdig aanpassen, riskeren dat bepaalde overlastfenomenen vanaf 1 september niet meer sanctioneerbaar zijn — noch strafrechtelijk, noch administratief. Tijdig actie nemen is dus de boodschap.

De tekst van de goedgekeurde wet is raadpleegbaar via de website van de Kamer (doc. 56K1404006 – Parlementair stuk/Document parlementaire).

Vragen of behoefte aan juridisch advies?

Heeft u vragen over de aanpassing van uw politiereglement of protocolakkoord? Het team van Halsten BE.legal helpt u graag verder. Neem gerust contact op voor vragen, advies op maat of juridisch sparren. Onze expert Mieke Trombetta helpt u verder.

Mieke Trombetta
mieke.trombetta@halsten.be