GAS-problematiek & lokale besturen

De inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek (eerst gepland op 8 april 2026, maar nu uitgesteld naar 1 september 2026) heeft belangrijke gevolgen voor de toepassing van de Wet betreffende de gemeentelijke administratieve sancties (GAS-wet). Lokale besturen doen er goed aan om zich tijdig voor te bereiden op deze veranderingen. Op elk bestuursniveau moet immers de geldende regelgeving in overeenstemming worden gebracht met het nieuwe Strafwetboek.

Het is aan de federale overheid om de eigen wetgeving in overeenstemming te brengen met het nieuwe Strafwetboek, waaronder de GAS-wet. Datzelfde principe geldt ook voor de lokale besturen met betrekking tot eigen politiereglementen. Die zijn gebaseerd op de GA  S-wet. M.a.w. zijn de lokale besturen afhankelijk van de noodzakelijke aanpassingen op federaal niveau.

Handhavingsprobleem

Zoals reeds eerder in diverse media aangekaart werd, ontstaat er door de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek een juridisch probleem op diverse vlakken.

Allereerst omdat de huidige GAS-wet nog verwijst naar bepalingen uit het oude Strafwetboek zodat deze waar mogelijk vervangen moeten worden door een verwijzing naar de overeenstemmende artikelen in het nieuwe Strafwetboek.

Een bijkomende belangrijke evolutie is dat bepaalde feiten in het nieuwe Strafwetboek gedepenaliseerd worden; sommige overtredingen uit het oude Strafwetboek werden niet overgenomen in het Nieuwe Strafwetboek, met als gevolg dat deze overtredingen vanaf de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek niet langer een gemengde inbreuk (strafrechtelijk én administratief sanctioneerbaar) zullen uitmaken.

Gemeenten kunnen voor dergelijke inbreuken wel GAS-sancties voorzien aangezien de depenalisering tot gevolg heeft dat dergelijke inbreuken zuiver administratieve inbreuken worden. Concreet gaat het hier bijvoorbeeld over nachtlawaai en feitelijkheden zonder enig gevolg (bv. aan iemands kledij trekken of iemands kledij bevuilen).

Tenslotte noodzaakt de nieuwe opdeling van inbreuken in het Strafwetboek waarbij de constitutieve bestanddelen van het misdrijf soms verschillen met de vroegere omschrijving, ook een aanpassing van de oplijsting van de gemengde inbreuken.

Wijziging GAS-wet en inwerkingtreding nieuw Strafwetboek

Volgens de laatste berichtgeving werd de inwerkingtreding van het nieuwe strafwetboek uitgesteld tot 1 september 2026.  Het betreft hier weliswaar een voorakkoord dat nog door de regering moet bekrachtigd worden.  De definitieve beslissing zal door de ministerraad van 20 maart 2026 genomen worden. Het uitstel kwam er op verzoek van diverse partijen nu er voor aanzienlijke chaos gevreesd werd.

Dit maakt de noodzaak tot aanpassing van de GAS-wet niet minder actueel, maar geeft de verschillende actoren iets meer ademruimte om de noodzakelijke aanpassingen op de diverse regelgevende niveaus door te voeren.

Wat moeten lokale besturen doen?

Hoewel een oplossing in zicht is, blijft waakzaamheid nodig. Lokale besturen doen er goed aan om:

• hun GAS-reglementen alvast te screenen op verwijzingen naar het oude Strafwetboek.
• na publicatie van de aangepaste GAS-wet tijdig de nodige aanpassingen aan deze reglementen door te voeren.

Daarbij is het aangewezen om intern (en met politiediensten en parket) af te stemmen waar aanpassing naar sanctionering toe noodzakelijk zal zijn. Ook protocolakkoorden zullen aangepast moeten worden.

Conclusie

De hervorming van het Strafwetboek heeft een directe impact op de lokale handhaving via GAS. Een zeer snelle aanpassing van de GAS-wet is noodzakelijk zodat ook steden en gemeenten tijdig stappen kunnen zetten en zo belangrijke handhavingsinstrumenten behouden.

Uitstel, maar geen afstel.

Halsten BE.legal volgt het graag verder met u op

Onze collega Mieke Trombetta heeft ruime ervaring en ondersteunt gemeenten met haar kennis. Neem gerust contact op voor vragen, advies op maat of juridisch sparren.

Mieke Trombetta
mieke.trombetta@halsten.be